De naam Dilbeek
Start Omhoog

 

 

De eerste geschreven vermelding van de gemeentenaam betreft een Latijnse oorkonde bij de overdracht van het altare van Anderlecht aan het Kamerijks kapittel door bisschop Lietbertus in het jaar 1075. Alsdan lezen we:       

 “Altare etiam de ANDRELEch cum appenditio suo de dilbecchA”.

Dilbeek wordt dus vermeld als afhankelijkheid (dochterkerk) van de Moederkerk Anderlecht. Deze ondergeschiktheid gold trouwens ook op wereldlijk vlak. Tot nog toe hebben alle auteurs het foutieve Delbeccha vermeld als oudste naam. Het document toont nochtans duidelijk een i inplaats van e. Het hydronoom Dilbeccha is een gelatiniseerde versie van het oorspronkelijke  Dilbaki. Kerkelijke documenten werden steeds in het latijn opgesteld. Wij onderscheiden twee woorden nl. “Dil” en “Beccha”. Het eerste in het germaanse ôaljô –is een dialektische bijvorm van “Dal”; het tweede duidt op het germaanse “baki” wat beek betekent. Denken we maar aan het Duitse “bach”. Samen  vormt dit “beek in het dal”.

Charter van Lietbert voor het Kamerijks kapittel (1075)
Lille, Archives départementales du Nord, n° 4 G 106/1453
(Foto: Archives départementales du Nord, Lille).

 

Een lijst toont ons de evolutie van de naam doorheen de eeuwen met het jaar waarin wij de schrijfvorm aantreffen.

Jaartal

Varianten

1075

dilbecchA

1143, 1181

Dielbeckensi

1144

Dyelbecensis

1170, 1171

Dilbec

1185, 1260, 1464, 1475-1525, 1653,1680

Dielbeke

1188

Dilbecca

1215, 1292

Dielbeka

1225, 1233, 1292, 1715, 1800

Dilbeke

1260

Dielbecke, Dyelbeke

1292

Dilebeke

1475, 1525

Dielbeec

1490, 1605

Dielbek

1496

Dyelbeke

Begin 17e eeuw

Dielbeqùe

1633

Dielbecke

1653

Dielbeeck

1693, begin 18e eeuw

Dilbeeck

1715

Dilbeca

 

De huidige schrijfwijze Dilbeek treffen we reeds aan in 1788.

 Andere verklaringen zijn:

  • Gids voor Vlaanderen: Delbeccha; dil = Theodulf ? en beek.

  • Kijk Dilbeek!, toeristische gids: samenstelling van Didlione (een voormiddeleeuwse naam voor water) en ,, baki” (d.i. Germaans voor beek)?

  • Marcel Leys: “Beek in het Dal”.

  • Volgens kanunnik Jan Baptist De Vadder: Dielbeca, snelle beek (inscriptie kasteeldomein)

  • Volgens Jan Verbesselt is Deylbeke een wijknaam.

Een geslacht de Dilbeke heeft bestaan tijdens de 13e14e en 15e eeuw; ondermeer Rainboldus de Dielbeke in 1215 en 1221. In 1490 wijlen Jans van dielbeke en Lysbeth van dielbeke dna Wil’s Scots. Mogelijk waren ze verwant met het geslacht Aa.